Innovatie in de OK: binnen minuten weten of tumor volledig weg is

De Groningse start-up SPCTR ontwikkelt een apparaat dat binnen vijf minuten kan beoordelen of een tumor volledig verwijderd is. Een revolutie in de wereld van de oncologie, want het apparaat kan in de toekomst veel heroperaties en chemo- of radiotherapie voorkomen.

Momenteel gaat het nog zo: na verwijdering van een tumor gaat het weefsel naar de patholoog. Die bekijkt of de tumor volledig verwijderd is. Maar dat onderzoek duurt vijf tot zeven dagen. En als blijkt dat de tumor niet goed is verwijderd, is een heroperatie of chemoradiotherapie nodig.

Dat moet anders kunnen, dacht mede-oprichter Wido Heeman, die van veel collega’s in het ziekenhuis hoorde over het vraagstuk. Hij heeft een achtergrond in biomedische technologie en heeft al eerder een apparaat ontwikkeld dat de doorbloeding tijdens darmoperaties kan meten met behulp van lasertechniek. Hiermee promoveerde hij.

In econometrist Rowan Timmermans vond Heeman een geschikte compagnon. Timmermans heeft veel kennis over programmeren en AI, expertise die van pas kwam bij het apparaat. Samen richtten ze in maart 2025 SPCTR op. Inmiddels hebben ze zes werknemers en drie stagiairs, en een vestiging in Utrecht en Groningen. Ze werken samen met het UMCG, Martini Ziekenhuis en het UMC Utrecht.

SPCTR staat voor spectral cancer tissue recognition. Hoe werkt het precies? “Bij het weghalen van tumoren hanteren artsen een marge van ongeveer 2 millimeter. Dat betekent dat rondom de tumor minimaal 2 millimeter gezond weefsel moet zitten.” Dat wordt normaal gesproken geanalyseerd door een patholoog, in een lab, en daar gaan dus dagen overheen.

"Oplossing voor een gigantisch probleem"

Het apparaat SPCTR kan dit veel sneller. Het is een vrij klein apparaat dat op de OK geplaatst kan worden. Nadat de tumor uit het lichaam is gehaald kan de chirurg de tumor scannen om te kijken of de marge van 2 millimeter rondom is behaald. Dit wordt realtime weergeven op een scherm. Dit alles gebeurt met behulp van licht en AI: AI interpreteert de cellen en kijkt hoe groot de marge van gezonde cellen is. Binnen vijf minuten, en nog op de operatiekamer, is er duidelijkheid.

Niet alleen voorkomt dit dat patiënten dagenlang in spanning moeten wachten op hun uitslag, het biedt ook een oplossing voor het personeelstekort. “Er is een enorm tekort aan specialisten in de gezondheidszorg. En voor een heroperatie of chemo-radiotherapie zijn ook weer specialisten nodig.”

SPCTR richt zich nu specifiek op borstkankerpatiënten. Als zij terug moeten komen voor radio-chemotherapie, hebben ze naast de andere zorgen rondom de operatie ook nog een ander probleem: “Het cosmetische resultaat verslechtert enorm na een heroperatie of bestraling.” De groep waar het om gaat is aanzienlijk: “In Amerika en de EU gaat het om meer dan 600.000 borstkankeroperaties per jaar. Gemiddeld moet 11 procent terugkomen. Een gigantisch probleem.”

Het apparaat zit momenteel nog in de testfase. Er loopt een klinische studie met het apparaat in het Martiniziekenhuis en het UMC Utrecht. Naar verwachting is de studie in september afgerond, en kan het apparaat in 2028 de juiste certificering behalen. In de toekomst willen Heeman en Timmermans het breed toepassen, niet alleen bij borstkankerpatiënten, maar ook andere kankerpatiënten. “We hopen dat er op elke OK een SCPTR-apparaat komt.”